IFRS đang thay đổi cách đọc BCTC: Nhân sự Tài chính cần chuẩn bị gì?

Nhiều người vẫn nghĩ kiến thức IFRS chỉ dành cho nhân sự Kế toán lập Báo cáo Tài chính (BCTC). Nhưng thực tế, IFRS đang trực tiếp thay đổi các số liệu như doanh thu, lợi nhuận, chi phí, đòn bẩy tài chính – các chỉ số mà nhân sự Tài chính sử dụng để phân tích và ra quyết định. Vì vậy, cập nhật IFRS không còn là câu chuyện riêng của nhân sự Kế toán, mà dần trở thành yếu tố quan trọng giúp nhân sự Tài chính nâng cao năng lực chuyên môn trong bối cảnh chuyển dịch áp dụng IFRS. 

IFRS là gì? IFRS đang thay đổi BCTC như thế nào?

IFRS là thuật ngữ đang “làm mưa làm gió” trong cộng đồng Kế – Kiểm – Tài chính vài năm gần đây. Tuy nhiên, không ít Anh/Chị công tác trong lĩnh vực Tài chính vẫn chưa thực sự hiểu toàn diện về chuẩn mực này cũng như những ảnh hưởng mà IFRS đem lại cho BCTC. 

Chuẩn mực IFRS là gì? 

IFRS (International Financial Reporting Standards) là chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế được ban hành bởi IASB (Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế). Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc áp dụng BCTC chuẩn hóa theo IFRS không còn là lựa chọn mà dần trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp có thể nói chung một ngôn ngữ kinh doanh. 

IFRS đang thay đổi Báo cáo Tài chính như thế nào? 

Không chỉ đơn giản là một bộ chuẩn mực, IFRS đang thay đổi đáng kể bức tranh tài chính của doanh nghiệp. Nguyên nhân bởi IFRS tiếp cận theo nguyên tắc (principle-based), tập trung phản ánh bản chất kinh tế của giao dịch thay vì chỉ dựa trên hình thức ghi nhận. Trên thực tế, nhiều chuẩn mực IFRS đang trực tiếp tác động đến các khoản mục quan trọng trên BCTC, chẳng hạn:

IFRS 18 thay đổi cách trình bày BCTC và phân loại thu nhập – chi phí trên báo cáo kết quả kinh doanh. Sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến các chỉ số đòn bẩy tài chính và khả năng thanh toán. 

Ví dụ: Doanh nghiệp có 100 tỷ lợi nhuận trước thuế, trong đó 20 tỷ là lãi từ thanh lý tài sản. Khi áp dụng IFRS 18, khoản 20 tỷ này có thể được tách khỏi hoạt động kinh doanh chính. Khi đó, lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi chỉ còn 80 tỷ, khiến hiệu quả vận hành bị đánh giá thấp hơn so với trước. 

IFRS 15 thay đổi cách ghi nhận doanh thu dựa trên tiến độ thực hiện nghĩa vụ, thay vì phụ thuộc vào thời điểm xuất hóa đơn. Vì vậy, thời điểm phản ánh doanh thu trên báo cáo tài chính có thể khác so với trước.

Ví dụ: Doanh nghiệp ký hợp đồng triển khai phần mềm trị giá 6 tỷ trong 6 tháng.

Theo cách cũ, doanh nghiệp có thể ghi nhận toàn bộ 6 tỷ tại thời điểm xuất hóa đơn.

Theo IFRS 15, doanh thu được ghi nhận 1 tỷ mỗi tháng theo tiến độ thực hiện, dẫn đến sự khác biệt lớn về doanh thu giữa các kỳ.

IFRS 9 (công cụ tài chính) đòi hỏi doanh nghiệp phải trích lập dự phòng theo mô hình ELC. Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí dự phòng và lợi nhuận. động lợi nhuận. 

Ví dụ: Doanh nghiệp có khoản phải thu 10 tỷ, khách hàng chưa quá hạn nhưng có dấu hiệu khó khăn tài chính. Theo cách cũ, doanh nghiệp có thể chưa trích lập dự phòng. Theo IFRS 9, doanh nghiệp cần trích lập giả định 5%, tương đương 500 triệu, làm chi phí tăng và lợi nhuận giảm ngay trong kỳ.

IFRS 16 thay đổi cách ghi nhận chi phí thuê thành khấu hao và nợ phải trả, có thể làm thay đổi EBITDA. 

Ví dụ: Doanh nghiệp thuê văn phòng 200 triệu mỗi tháng trong 5 năm, tổng giá trị hợp đồng khoảng 12 tỷ. Theo cách cũ, mỗi tháng ghi nhận 200 triệu chi phí thuê. Theo IFRS 16, doanh nghiệp ghi nhận khoảng 12 tỷ tài sản thuê và nợ phải trả ngay từ đầu. Sau đó chi phí được phân bổ thành khấu hao và chi phí lãi vay, làm EBITDA tăng nhưng nợ cũng tăng đáng kể.

Tải MIỄN PHÍ tài liệu chuyên môn độc quyền do SAPP Academy biên soạn: 

>> FRS 15 (Revenue) – Doanh thu 

>> IFRS 16 (Leases) – Thuê tài sản

>> IFRS 9 (Financial Instruments) – Công cụ tài chính 

Nhân sự Tài chính cần chuẩn bị gì để đọc hiểu được BCTC quốc tế?

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, khả năng chủ động thích nghi chính là “phao cứu sinh” giúp nhân sự Tài chính duy trì lợi thế cạnh tranh và tránh khỏi cơn bão đào thải. Trước xu hướng chuyển dịch áp dụng BCTC theo chuẩn IFRS cũng vậy, cập nhật kiến thức IFRS là nước đi sáng suốt giúp nhân sự Tài chính bắt kịp xu thế và giữ vững vị thế trong ngành. 

IFRS đang tác động trực tiếp đến công việc của nhân sự Tài chính ra sao?

Đối với nhân sự Tài chính như Chuyên viên phân tích tài chính, FP&A hay Financial Controller thì BCTC là công cụ quan trọng nhất. Lý do bởi mọi nghiệp vụ của người làm Tài chính như Phân tích & Đánh giá hiệu quả kinh doanh, Lập kế hoạch tài chính, Kiểm soát rủi ro đều phải dựa vào các nhóm chỉ số như: 

Nhóm Khả năng sinh lời 

• Doanh thu 
• Lợi nhuận gộp
• Biên lợi nhuận 
• Lợi nhuận ròng 
• ROA, ROE
• ….

Nhóm hiệu quả vận hành

• EBIT, EBITDA
• Vòng quay hàng tồn kho
• …

Nhóm đòn bẩy tài chính 

• D/E
• Free Cash flow 
• ….

Thế nhưng khi áp dụng IFRS, các chỉ số này có thể thay đổi đáng kể do khác biệt về cách thức ghi nhận và cơ sở đo lường. 

FPT là một trường hợp điển hình của việc áp dụng IFRS: 

>>> Đọc bài viết chi tiết TẠI ĐÂY

Theo Chứng khoán Mirae Asset, IFRS có thể khiến bức tranh tài chính của FPT thay đổi rõ rệt, cụ thể: 

• Lợi nhuận trước thuế tăng 30%
• Vốn chủ sở hữu tăng 12%

* Ghi chú: Số liệu được tính toán dựa trên BCTC FPT năm 2025 (chưa kiểm toán) 

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc IFRS cho phép đánh giá lại các khoản đầu tư tài chính theo giá trị hợp lý (Fair value) và trực tiếp ghi nhận vào lợi nhuận. Trong trường hợp của FPT, các khoản đầu tư vào TP Bank và chứng khoán FPT sẽ được định giá lại theo giá thị trường thay vì ghi nhận theo giá gốc như VAS. 

Từ ví dụ cụ thể trên, ta có thể thấy rằng IFRS chính là nguồn cơn thay đổi các chỉ số tài chính của doanh nghiệp. Mà những chỉ số này lại là cơ sở quan trọng để nhân sự Tài chính thực hiện các nghiệp vụ như phân tích hiệu quả kinh doanh, lập kế hoạch tài chính,… Do đó, nếu không hiểu logic của IFRS, nhân sự Tài chính có thể sẽ gặp phải các thách thức như: 

• Giới hạn khả năng phân tích số liệu trên BCTC;
• Lập kế hoạch tài chính và ngân sách thiếu chính xác;
• Gặp lỗ hổng trong việc đánh giá rủi ro tài chính;
• Hạn chế năng lực tham gia các dự án chiến lược;

>>> Đọc thêm: Vì sao nhân sự Tài chính nên cập nhật kiến thức về IFRS?

>>> Đọc thêm: Vì sao Giám đốc Tài chính nên cập nhật IFRS?

Lợi ích cho nhân sự Tài chính khi am hiểu IFRS

Phân tích Báo cáo tài chính chính xác hơn

Khi am hiểu IFRS, nhân sự Tài chính không chỉ dừng lại ở việc “đọc số” mà còn hiểu được bản chất đằng sau từng khoản mục. Việc nắm rõ cách ghi nhận doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả theo chuẩn mực quốc tế giúp quá trình phân tích trở nên sâu sắc và sát thực tế hơn. Nhờ đó, các nhận định về hiệu quả hoạt động, dòng tiền hay khả năng sinh lời của doanh nghiệp cũng trở nên đáng tin cậy hơn, hỗ trợ tốt hơn cho việc ra quyết định quản trị.

Lập kế hoạch tài chính và ngân sách sát thực tế hơn

IFRS thay đổi cách ghi nhận doanh thu và chi phí, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu tài chính trong từng kỳ. Khi hiểu rõ các nguyên tắc này, nhân sự Tài chính có thể xây dựng kế hoạch tài chính và ngân sách bám sát thực tế hoạt động của doanh nghiệp hơn, thay vì dựa trên số liệu mang tính “hình thức”. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp cần dự báo chính xác để kiểm soát chi phí, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả vận hành.

Kiểm soát rủi ro công nợ hiệu quả hơn

Việc áp dụng mô hình Expected Credit Loss (ECL) theo IFRS 9 giúp doanh nghiệp chủ động đánh giá rủi ro tín dụng ngay từ sớm, thay vì chờ đến khi phát sinh tổn thất thực tế. Nhân sự Tài chính nhờ đó có thể theo dõi chất lượng các khoản phải thu một cách chặt chẽ hơn, đưa ra các cảnh báo kịp thời và xây dựng chính sách dự phòng hợp lý. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mất vốn mà còn nâng cao tính chủ động trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội tham gia các dự án tài chính chiến lược

Trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam chuyển đổi sang IFRS, nhu cầu về nhân sự có chuyên môn trong lĩnh vực này đang gia tăng mạnh mẽ. Việc am hiểu IFRS không chỉ giúp nhân sự Tài chính hoàn thành tốt công việc hiện tại mà còn mở ra cơ hội tham gia vào các dự án quan trọng như tái cấu trúc doanh nghiệp hay gọi vốn quốc tế. Đây là những trải nghiệm có giá trị cao, góp phần nâng tầm năng lực và thúc đẩy sự phát triển dài hạn trong sự nghiệp.

Chương trình đào tạo IFRS toàn diện cho nhân sự Tài chính 

Việc chuyển đổi Báo cáo tài chính từ VAS sang IFRS đang tạo ra những khoảng trống chuyên môn rõ rệt đối với đội ngũ nhân sự Tài chính. Để bắt kịp sự thay đổi này, việc nâng cấp kiến thức IFRS không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Nhằm đồng hành cùng nhân sự đang đảm nhiệm các vị trí như Financial Analyst, FP&A hay Financial Controller, SAPP Academy xây dựng chương trình đào tạo IFRS theo lộ trình toàn diện, đi từ nguyên tắc đến ứng dụng thực tế.

>>> Tham khảo ngay chương trình đào tạo IFRS tại SAPP

Cụ thể, lộ trình học IFRS tại SAPP được thiết kế gồm 3 giai đoạn, giúp người học từng bước nắm vững nguyên tắc và áp dụng hiệu quả vào công việc.

Giai đoạn CertIFR – Nền tảng kiến thức IFRS

Sau giai đoạn CertIFR, người học có thể tự tin:

• Nắm chắc các nguyên tắc liên quan đến 37 chuẩn mực; 
• Hiểu cách áp dụng IFRS trong thực tế;

Giai đoạn Ứng dụng chuyển đổi BCTC từ VAS sang IFRS

• Nhận diện được sự khác biệt giữa VAS và IFRS; 
• Phân tích tác động của bút toán chuyển đổi đến các khoản mục trên BCTC; 

Giai đoạn DipIFR – Ứng dụng và Kỹ năng lập Báo cáo Tài chính theo chuẩn IFRS

• Phân tích BCTC theo chuẩn IFRS (từ đơn lẻ đến hợp nhất); 
• Dự báo được chiều hướng thay đổi của BCTC khi áp dụng chuẩn mực IFRS, từ đó có thể đưa ra tư vấn chiến lược cho ban lãnh đạo;

TRẢI NGHIỆM CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO IFRS VỚI 5+ ƯU ĐIỂM NỔI BẬT

• Chương trình học đảm bảo TÍNH CHUYÊN SÂU, THỰC TIỄN VÀ CẬP NHẬT;
• Đội ngũ giảng viên 100% là ACCA member, có nhiều năm kinh nghiệm triển khai và áp dụng IFRS;
• Hình thức học tập đa dạng, được lựa chọn giữa ba hình thức học Face to face (học trực tiếp tại trung tâm), Live Online (tương tác trực tuyến từ xa qua Zoom), Recorded Online (học tập chủ động qua hệ thống video bài giảng trên LMS Pro), tùy theo nhu cầu của học viên
• Kho học liệu đồ sộ, tài liệu ôn tập bám sát mục tiêu thi cử. Toàn bộ học liệu được thiết kế theo Khung thiết kế giáo dục phổ quát (UDL)
• Nền tảng hỗ trợ học tập LMS Pro với 20+ tính năng thông minh, không chỉ giúp người học ôn tập hiệu quả mà còn duy trì động lực học tập

>>> Trải nghiệm học thử IFRS Online TẠI ĐÂY