5 nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp “tiền đẻ ra tiền”

Tài chính đóng vai trò quan trọng trong mọi hoạt động của doanh nghiệp, cần được quản lý hiệu quả để đảm bảo hoạt động suôn sẻ. Để đạt được điều đó thì doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc quản lý tài chính của doanh nghiệp. Hãy tìm hiểu thêm tại SAPP Academy về khái niệm và các nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp quan trọng nhé!

Quản trị tài chính doanh nghiệp là gì

Định nghĩa Quản lý TCDN 

Quản lý tài chính là trọng tâm quan trọng cho mọi tổ chức và doanh nghiệp. Đây là quá trình kế hoạch, kiểm soát, tổ chức và giám sát nguồn tài chính để đạt được mục tiêu tổ chức. Kỹ năng này bao gồm các hoạt động như quản trị chi phí, mua sắm, kế toán, đánh giá rủi ro và thanh toán. Mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa giá trị cho các cổ đông và đảm bảo doanh nghiệp phát triển bền vững. 

Quản lý tài chính có bốn trách nhiệm chính: 

1. Lập kế hoạch nhu cầu vốn
2. Phân bổ và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn
3. Quản lý dòng tiền và thanh khoản
4. Phân tích và quản trị hiệu suất tài chính so với kế hoạch

Xem thêm: Tất tần tật thông tin về vị trí Kế toán Tài chính trong doanh nghiệp

3 quyết định cốt lõi trong quản trị TCDN 

Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm ba loại quyết định cốt lõi mà mọi nhà quản lý tài chính phải đối mặt. Hiểu rõ từng loại giúp doanh nghiệp phân bổ nguồn lực hiệu quả và đạt được mục tiêu chiến lược.

• Quản trị ngân sách vốn (Capital Budgeting): Đây là quá trình đánh giá cách tốt nhất để đầu tư tiền vào các dự án dài hạn nhằm tăng giá trị doanh nghiệp, như mua máy móc, xây dựng cơ sở vật chất hoặc đầu tư phát triển sản phẩm mới
• Quản trị cấu trúc vốn (Capital Structure): Cấu trúc vốn xác định cách doanh nghiệp tài trợ cho hoạt động và tăng trưởng tổng thể bằng cách sử dụng các nguồn vốn khác nhau. Sau khi ước tính nhu cầu vốn, nhà quản lý tài chính phải quyết định tỷ lệ phối hợp giữa nợ và vốn chủ sở hữu, cũng như các loại nợ khác nhau. Một cấu trúc vốn tối ưu giúp doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích của đòn bẩy tài chính và rủi ro phá sản, đồng thời tối đa hóa giá trị cho cổ đông.
• Quản trị vốn lưu động (Working Capital Management): Đây là quá trình tối ưu hóa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn của công ty để đáp ứng các mục tiêu ngắn hạn, với vốn lưu động là thước đo thanh khoản – chênh lệch giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn

Mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp

Tối đa hóa lợi nhuận trên vốn cổ phần

Tối đa hóa giá trị cổ đông là mục tiêu tài chính hàng đầu, tập trung vào việc gia tăng giá trị thị trường cổ phiếu phổ thông, từ đó nâng cao tài sản của những người sở hữu doanh nghiệp.

Theo các nghiên cứu tài chính, tối đa hóa giá trị cổ đông đóng vai trò là nền tảng cho các thực tiễn quản lý tài chính, định hướng quy trình ra quyết định và hình thành các sáng kiến chiến lược trong tổ chức.

Giá trị cổ đông được tính bằng công thức: 

Do đó, mọi quyết định kinh doanh cuối cùng phải hướng tới việc tối đa hóa giá trị thị trường mỗi cổ phiếu.

Tối đa hóa lợi nhuận sau thuế

Tối đa hóa lợi nhuận sau thuế là mục tiêu tập trung vào việc gia tăng thu nhập ròng của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi mọi chi phí và nghĩa vụ thuế, giúp đo lường trực tiếp hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Lợi nhuận sau thuế đặc biệt quan trọng vì đây là số tiền thực sự còn lại để doanh nghiệp tái đầu tư hoặc phân phối cho cổ đông. Việc tối đa hóa lợi nhuận sau thuế giúp doanh nghiệp tập trung vào việc tạo ra giá trị kinh tế thực sự từ hoạt động kinh doanh.

Đảm bảo trách nhiệm xã hội (CSR – Corporate Social Responsibility)

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) là cam kết của doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh theo cách đạo đức, bền vững và có ý thức xã hội, cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và đóng góp tích cực cho xã hội.

Giữa CSR và hiệu quả tài chính doanh nghiệp (CFP) có mối quan hệ tích cực, cho thấy CSR thực sự cải thiện hiệu quả tài chính. Cụ thể:

• Thứ nhất, CSR giúp quản lý rủi ro hiệu quả – việc thực hiện các biện pháp CSR giúp tổ chức tài chính có cái nhìn toàn diện về rủi ro môi trường và xã hội liên quan đến quyết định đầu tư. 
• Thứ hai, CSR thu hút nhà đầu tư – các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên các công ty có trách nhiệm xã hội, giúp doanh nghiệp trở thành mục tiêu đầu tư hấp dẫn hơn.

Vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp

Quản trị tài chính đóng vai trò thiết yếu trong mọi hoạt động của doanh nghiệp, từ việc kiểm soát dòng tiền hàng ngày đến các quyết định chiến lược dài hạn. Bốn vai trò cốt lõi dưới đây thể hiện tầm quan trọng của quản trị tài chính trong sự thành công của tổ chức.

Kiểm soát dòng tài chính của mọi hoạt động hay sản xuất kinh doanh của tổ chức

“Cash is king” (tạm dịch: Tiền mặt được xem là vua). Dòng tiền là yếu tố chính duy trì hoạt động và lợi nhuận của doanh nghiệp, vì vậy quản trị tài chính cần kiểm soát chặt chẽ mọi luồng tiền ra, vào để duy trì sự ổn định và khả năng thanh khoản.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp có lợi nhuận trên giấy nhưng vẫn phá sản vì không có đủ tiền để trả lương, thanh toán nhà cung cấp hoặc trả nợ đến hạn. Chính vì vậy, quản trị tài chính phải giám sát chặt chẽ từng đồng tiền vào ra để đảm bảo doanh nghiệp luôn có đủ thanh khoản.

Đòn bẩy kích thích và điều tiết hoạt động kinh doanh

Quản trị tài chính đóng vai trò như đòn bẩy chiến lược, vừa kích thích doanh nghiệp tăng trưởng thông qua các quyết định đầu tư và tài trợ thông minh, vừa điều tiết hoạt động để đảm bảo cân bằng giữa tốc độ phát triển và khả năng quản lý rủi ro.

Quản trị tài chính kích thích hoạt động kinh doanh bằng cách cung cấp nguồn lực cần thiết cho tăng trưởng, giúp công ty đạt được mục tiêu lợi nhuận và là kỹ thuật quan trọng trong đầu tư. Đây chính là đòn bẩy để doanh nghiệp thiết lập ngưỡng mở rộng hoạt động kinh doanh. 

Khi doanh nghiệp xác định được cơ hội tăng trưởng có tiềm năng lợi nhuận cao nhưng thiếu vốn tự có, quản trị tài chính giúp huy động vốn vay với chi phí hợp lý để tài trợ cho các dự án này, khuếch đại lợi nhuận cho cổ đông.

Quyết định các khoản đầu tư và tài trợ

Quản trị tài chính phải đảm nhận vai trò quyết định đầu tư vì đây là yếu tố then chốt quyết định tương lai của doanh nghiệp. 

Nếu giữ toàn bộ tiền mặt, doanh nghiệp sẽ không đầu tư vào những gì giúp tăng trưởng trong tương lai. Ngược lại, nếu chỉ tập trung dài hạn mà bỏ qua nhu cầu thanh khoản ngắn hạn, doanh nghiệp có thể gặp khủng hoảng tài chính. Chính vì vậy, quản trị tài chính phải đánh giá kỹ lưỡng từng dự án đầu tư – xem xét chi phí, lợi ích dự kiến, rủi ro và tính toán lợi nhuận kỳ vọng để chọn ra những dự án tối ưu nhất.

Giám sát, kiểm tra chặt chẽ các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Quản lý tài chính doanh nghiệp đóng vai trò giám sát và kiểm tra hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) một cách chặt chẽ thông qua việc sử dụng dữ liệu tài chính làm thước đo cho mọi hoạt động của doanh nghiệp.

Nói đơn giản, mọi hoạt động SXKD (mua hàng, sản xuất, bán hàng…) đều được quy đổi thành tiền (chi phí, doanh thu, dòng tiền). Bộ phận QLTC theo dõi các dòng tiền này để đảm bảo chúng diễn ra hiệu quả và đúng kế hoạch.

5 nguyên tắc Quản lý Tài chính Doanh nghiệp hiệu quả

Tổ chức lại nguồn tài chính với hệ thống chi tiết

Quản lý tài chính hiệu quả bắt đầu từ việc xây dựng một hệ thống tổ chức rõ ràng. Mỗi khoản chi tiêu cần được ghi chép chi tiết, khoa học để xác định rõ nguồn gốc và mục đích sử dụng.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn không phải vì thiếu doanh thu mà vì không theo dõi được tiền đi đâu, về từ đâu. Việc thiếu hệ thống tổ chức tài chính rõ ràng là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thất bại trong kinh doanh.

Chính vì vậy, đầu tư thời gian và nguồn lực để xây dựng một hệ thống quản lý chi tiết ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro không đáng có trong tương lai.

Nguyên tắc đầu tiên và cơ bản nhất trong quản lý tài chính là xây dựng một hệ thống tổ chức nguồn tài chính có cấu trúc và chi tiết. Việc tổ chức tài chính hiệu quả đòi hỏi sự phân bổ và giám sát nguồn lực một cách có hệ thống. Điều này có nghĩa là mỗi đồng vốn trong doanh nghiệp cần được theo dõi từ nguồn gốc đến đích đến, từ mục đích sử dụng đến kết quả mang lại.

Giữ cân bằng tốt giữa thu nhập và chi phí – Chi phải ít hơn thu

Nguyên tắc cơ bản nhất trong quản lý tài chính là: thu nhập phải luôn lớn hơn chi phí. Nếu chi phí vượt quá thu nhập, doanh nghiệp cần xem xét lại hạch toán và đánh giá hiệu suất kinh doanh.

Việc duy trì cân bằng thu chi đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược quản lý chi phí thông dụng, biết cắt giảm chi phí không hiệu quả mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm và dịch vụ. 

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp mắc sai lầm khi chỉ tập trung vào việc tăng doanh thu mà quên mất việc kiểm soát chi phí. Chính vì vậy, nhà quản lý tài chính cần thường xuyên rà soát và đánh giá tỷ lệ chi phí trên doanh thu, đảm bảo mọi khoản chi đều được biện minh và mang lại giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.

Tận dụng ngân sách hiện có một cách hiệu quả

Người quản lý tài chính thông minh không chỉ biết kiếm tiền mà còn biết cách tận dụng tối đa từng đồng vốn hiện có. Điều này bao gồm việc quản lý tiền mặt, ngân hàng và tối ưu hóa tài sản để tạo ra lợi nhuận cao nhất.

Ví dụ, thay vì để tiền mặt nằm im trong tài khoản không sinh lời, doanh nghiệp có thể đầu tư ngắn hạn vào các kênh an toàn để tối ưu hóa lợi nhuận. Điều này đòi hỏi nhà quản lý phải có tầm nhìn chiến lược và khả năng đánh giá cơ hội đầu tư một cách thông minh.

Cân bằng giữa mức rủi ro và hiệu suất, lợi nhuận

Nguyên tắc “Cân bằng rủi ro và lợi nhuận” khẳng định rằng lợi nhuận tiềm năng tăng lên khi mức độ rủi ro gia tăng. Theo đó, mức độ không chắc chắn thấp (rủi ro thấp) gắn liền với lợi nhuận tiềm năng thấp, trong khi mức độ không chắc chắn cao (rủi ro cao) cũng đi kèm lợi nhuận tiềm năng cao. Nhà quản lý tài chính có trách nhiệm cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận để đạt được hiệu suất tài chính tối ưu.

Trong thực tế, việc cân bằng này là quyết định chiến lược quan trọng. Doanh nghiệp có thể lựa chọn đầu tư vào một lĩnh vực duy nhất để đạt lợi nhuận cao nhưng phải chấp nhận rủi ro tập trung, hoặc phân tán đầu tư để giảm thiểu rủi ro tổng thể. 

Luôn có phương án dự phòng cho tình huống khẩn cấp

Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, việc chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp không phải là sự lựa chọn mà là yếu tố sống còn. Các sự kiện không lường trước như dịch bệnh, thiên tai, sự cố công nghệ hoặc mất khách hàng lớn có thể xảy ra bất cứ lúc nào và có khả năng làm sụp đổ cả một doanh nghiệp nếu không có phương án ứng phó.

Quỹ dự phòng khẩn cấp là công cụ đầu tiên và quan trọng nhất mà mọi doanh nghiệp cần xây dựng. Các chuyên gia tài chính thường khuyến nghị doanh nghiệp nên duy trì quỹ dự phòng tương đương với ít nhất 3-6 tháng chi phí hoạt động. Quỹ này đóng vai trò như “lá chắn” tài chính, giúp doanh nghiệp có đủ thanh khoản để duy trì hoạt động trong thời gian khó khăn mà không phải vay nợ khẩn cấp với lãi suất cao hoặc bán tài sản với giá thấp.

Ngoài ra, kế hoạch dự phòng còn bao gồm việc đa dạng hóa nguồn thu, khách hàng và nhà cung cấp để tránh phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn duy nhất. Việc thường xuyên rà soát và cập nhật các kế hoạch này đảm bảo doanh nghiệp luôn sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống bất ngờ.

Những câu hỏi thường gặp (FAQ)

Sau khi tìm hiểu nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp, nhiều nhà quản lý vẫn còn những thắc mắc cụ thể về cách áp dụng trong thực tế. Dưới đây là những câu hỏi phổ biến nhất mà SAPP Academy đã tổng hợp và giải đáp chi tiết.

Hoạt động nào là quan trọng nhất cần ưu tiên trong quản lý tài chính doanh nghiệp hàng ngày?

Quản lý dòng tiền (cash flow management) là hoạt động quan trọng và cấp thiết nhất cần được ưu tiên trong quản lý tài chính doanh nghiệp hàng ngày. Một doanh nghiệp có thể có lợi nhuận trên giấy nhưng vẫn phá sản nếu không có đủ tiền mặt để thanh toán các nghĩa vụ ngắn hạn.

Làm thế nào để biết doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả hay không?

Để biết doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả hay không, nhà quản lý cần thường xuyên phân tích các chỉ số tài chính thông qua báo cáo tài chính doanh nghiệp. Một số chỉ số quan trọng cần theo dõi bao gồm: 

• Tỷ suất lợi nhuận (profit margin) cho biết doanh nghiệp kiếm được bao nhiêu lợi nhuận từ mỗi đồng doanh thu
• Tỷ lệ thanh khoản (liquidity ratio) đo lường khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn
• Vòng quay tài sản (asset turnover) phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản để tạo ra doanh thu
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cho biết hiệu quả tạo ra lợi nhuận từ vốn của cổ đông. 

Bằng cách so sánh các chỉ số này qua từng kỳ và với các đối thủ cạnh tranh trong ngành, doanh nghiệp có thể xác định được điểm mạnh, điểm yếu để đưa ra quyết định cải thiện kịp thời.

Ngoài các chỉ số tài chính định lượng, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến các dấu hiệu định tính như: khả năng đáp ứng đơn hàng đúng hạn, mức độ hài lòng của khách hàng, tỷ lệ giữ chân nhân viên và khả năng đổi mới sản phẩm/dịch vụ.

Vốn của doanh nghiệp thường bị “kẹt” ở đâu và cách giải quyết là gì?

Vốn của doanh nghiệp thường bị “kẹt” ở hai khoản mục chính là hàng tồn kho và các khoản phải thu. Đây là hai yếu tố quan trọng trong quản lý vốn lưu động mà nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát. 

• Với hàng tồn kho: Việc dự trữ hàng hóa quá nhiều khiến vốn bị “đóng băng” trong kho, không tạo ra doanh thu và còn phát sinh chi phí lưu kho. Giải pháp là cần quản lý một cách khoa học, tính toán vòng quay hàng tồn kho để đảm bảo lượng hàng vừa đủ đáp ứng nhu cầu kinh doanh mà không bị tồn đọng vốn quá lâu. 
• Với các khoản phải thu: Khi doanh nghiệp bán hàng chịu nhưng không thu hồi công nợ kịp thời, vốn sẽ bị “treo” ở khách hàng trong thời gian dài. Giải pháp là cần xây dựng chính sách bán hàng và thu hồi công nợ rõ ràng, theo dõi sát sao để đảm bảo thu tiền về nhanh nhất có thể. 

Ngoài hai khoản mục chính này, vốn cũng có thể bị kẹt ở các tài sản cố định không hiệu quả như máy móc thiết bị ít sử dụng, bất động sản không khai thác hoặc các khoản đầu tư dài hạn có lợi nhuận thấp. 

Công nghệ có vai trò gì trong việc quản lý tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Công nghệ, đặc biệt là các phần mềm quản lý tài chính, đóng vai trò là “trợ thủ đắc lực” trong quản lý tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo các chuyên gia, việc ứng dụng công nghệ giúp doanh nghiệp tự động hóa các quy trình thủ công, tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót. Quan trọng hơn, nó cung cấp cho nhà quản lý số liệu chính xác và cập nhật theo thời gian thực, giúp việc ra quyết định kinh doanh trở nên nhanh chóng và đáng tin cậy hơn.

Việc đầu tư vào công nghệ quản lý tài chính không còn là xa xỉ mà là yếu tố cần thiết để doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể cạnh tranh, tăng trưởng và phát triển bền vững trong thời đại số.

Kết luận

Quản lý tài chính doanh nghiệp là nền tảng then chốt quyết định sự thành bại của mọi tổ chức. Với 5 nguyên tắc được chia sẻ trong bài viết, chắc hẳn bạn đã có cái nhìn toàn diện về cách xây dựng hệ thống quản lý tài chính vững chắc. Tuy nhiên, để thực sự nắm vững các kỹ năng quản trị tài chính chuyên sâu và áp dụng hiệu quả vào thực tế, việc học tập có hệ thống là vô cùng quan trọng.

Thông tin liên hệ:

• Fanpage: https://www.facebook.com/cma.sapp.edu.vn/
• Website: https://sapp.edu.vn/
• Hotline: 19002225
• Youtube: https://www.youtube.com/@hocviencmavietnam